Giữa lúc giá đồng thế giới liên tục lập đỉnh hồi đầu năm, đồng thỏi 1kg bất ngờ trở thành “vàng bình dân” được săn lùng tại Trung Quốc. Thế nhưng chỉ sau một tháng bùng nổ, trào lưu đầu cơ này nhanh chóng hạ nhiệt khi đồng rớt giá chỉ còn một nửa.

Từ "kim loại phế liệu" thành cơn sốt đầu cơ ngắn hạn

Theo Sohu, thị trường Shuibei (Thủy Bắc) ở Thâm Quyến đã bất ngờ chứng kiến một cơn sốt đầu cơ mới: đồng thỏi 1kg được quảng bá như một sản phẩm đầu tư. Giá bán lẻ dao động từ 180 đến 299 nhân dân tệ/kg, thậm chí có thương nhân cho biết mỗi ngày bán được tới 200 thỏi.

Tuy nhiên, chỉ sau khoảng 1 tháng, thị trường đã phải tạm dừng việc bán công khai và giới chuyên gia cảnh báo: đồng thỏi rốt cuộc có thể phải quay về… bãi phế liệu. Nhiều người dùng trên các mạng xã hội Trung Quốc đặt câu hỏi: Vì sao một kim loại công nghiệp lại được “nâng cấp” thành sản phẩm đầu tư?

Khi giá vàng và bạc tăng mạnh, nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ rơi vào trạng thái giằng co: không đủ tiền mua vàng nhưng lại sợ bỏ lỡ cơ hội sinh lời. Họ cần một “phiên bản giá rẻ” của kim loại quý. Đồng thỏi, với mức giá chỉ khoảng 0,18-0,3 nhân dân tệ/gram, được quảng bá như “vàng bình dân”.

Tâm lý FOMO và nhu cầu “vàng bình dân” đẩy giá đồng lên cao tại Trung Quốc hồi đầu năm.

Ngày 6/1/2026, giá đồng trên Sàn giao dịch kim loại London (LME) vượt 13.407 USD/tấn, lập kỷ lục mới. Trong bối cảnh nhu cầu từ trung tâm dữ liệu AI, xe năng lượng mới và cơ sở hạ tầng điện tăng cao, đồng được thổi phồng như kim loại của tương lai. Đà tăng giá này vô tình tiếp thêm động lực đầu cơ.

Theo dữ liệu thị trường, giá đồng LME đã tăng hơn 40% trong năm 2025 và tiếp tục nhích thêm gần 4% từ đầu năm 2026. Sự cộng hưởng giữa nhu cầu công nghiệp và dòng vốn đầu cơ tài chính đã đẩy giá lên cao, tạo điều kiện cho làn sóng quảng bá đồng thỏi.

Một số tiểu thương ở Shuibei thừa nhận việc bán đồng thỏi chỉ là chiêu thức thu hút khách, sau đó chuyển hướng sang bán vàng, bạc. Khi chủ đề “đầu tư đồng thỏi” lan truyền trên mạng xã hội, hiệu ứng đám đông nhanh chóng hình thành.

Hong Yuan, một tiểu thương tại chợ Thủy Bắc, cho biết cửa hàng của ông bắt đầu tung ra sản phẩm đồng thỏi đầu tư từ đầu tháng 1. Mỗi thỏi nặng 1.000 gram được bán với giá 188 nhân dân tệ. Theo ông, sức mua tăng khá nhanh, trung bình mỗi ngày xuất khoảng 200 thỏi và chỉ trong hơn 10 ngày đã tiêu thụ hơn 1.000 thỏi.

“Giá vàng và bạc thỏi hiện quá cao, trong khi đồng thỏi có mức giá dễ tiếp cận hơn nhiều. Vì vậy, không ít người mua để sưu tầm hoặc làm quà tặng, bên cạnh mục đích đầu tư”, Hong Yuan chia sẻ.

“Gần đây, đầu tư vào đồng thỏi trở nên khá thịnh hành,” Yan Xi (tên đã được thay đổi), một tiểu thương khác tại Shuibei, cho biết. Theo bà, cửa hàng của mình cũng vừa đưa ra thị trường dòng sản phẩm đồng thỏi 1.000 gram với giá 180 nhân dân tệ mỗi thỏi. Với khách mua số lượng lớn từ 10 thỏi trở lên, giá có thể giảm xuống còn 150 nhân dân tệ/thỏi. Ngoài ra, người mua còn có thể yêu cầu khắc chữ hoặc lựa chọn mẫu mã theo nhu cầu.

Tuy nhiên, khác với vàng và bạc thỏi - vốn có hệ thống thu mua lại tương đối hoàn chỉnh - phần lớn đồng thỏi đầu tư hiện nay không đáp ứng tiêu chuẩn tái chế chính thức. Ngay cả những thỏi được chấp nhận thu mua cũng chỉ được định giá rất thấp.

Theo Hong Yuan, người mua có thể mang đồng thỏi tới các điểm thu mua phế liệu kim loại hoặc bán lại cho một số cửa hàng, nhưng mức giá thu hồi thường chỉ đạt khoảng 50-60% giá bán ban đầu. Khoảng chênh lệch lớn giữa giá mua và giá thu hồi khiến nhiều thương nhân cũng thận trọng từ chối tham gia trào lưu này, coi đây đơn thuần là hoạt động đầu cơ ngắn hạn.

Sản phẩm đồng thỏi được bán tại Trung Quốc. (Ảnh: Sohu)

Rủi ro thanh khoản và bài học đầu tư

Về lý thuyết, đồng thỏi có một số đặc điểm giống sản phẩm đầu tư: sở hữu vật chất, giá gắn với thị trường hàng hóa. Tuy nhiên, khác với vàng và bạc - vốn có hệ thống mua lại tiêu chuẩn qua ngân hàng, tiệm vàng, tiệm cầm đồ, đồng thỏi không có cơ chế thu hồi thống nhất.

Chúng thiếu chứng nhận chính thức về độ tinh khiết, trọng lượng do người bán tự công bố, và hầu hết thương nhân “chỉ bán mà không mua lại”. Người mua muốn thoát hàng thường chỉ có thể bán cho trạm thu mua phế liệu với mức chiết khấu sâu.

Giới chuyên gia nhận định, đầu tư kim loại vật chất chuyên biệt nhưng không có hệ thống phân phối và tái chế hoàn thiện sẽ tiềm ẩn rủi ro thanh khoản rất lớn. Khi cơn sốt qua đi, người nắm giữ cuối cùng thường là người chịu thiệt.

Bản chất của đồng vẫn là kim loại công nghiệp. Giá của nó phụ thuộc mạnh vào chu kỳ kinh tế, cung cầu toàn cầu và biến động vĩ mô. Dù có tiềm năng dài hạn nhờ AI, xe điện và nâng cấp lưới điện, đồng không mang đặc tính trú ẩn an toàn như vàng.

Giới chuyên gia cảnh báo: đồng thỏi rốt cuộc có thể phải quay về… bãi phế liệu với giá bán "đồng nát". (Ảnh: SCMP)

Citigroup dự báo tháng 1/2026 có thể là đỉnh giá đồng trong năm, và nếu thiếu động lực mới, giá có thể điều chỉnh về khoảng 13.000 USD/tấn. Goldman Sachs cũng lưu ý rằng đà tăng gần đây chủ yếu do dòng vốn đầu cơ; khi các vị thế chốt lời và khối lượng mở giảm, áp lực điều chỉnh sẽ gia tăng.

Giá đồng cao kéo dài có thể thúc đẩy quá trình “nhôm thay thế đồng”, đặc biệt trong ngành điều hòa không khí và truyền tải điện. Tuy nhiên, do hạn chế về độ dẫn điện, độ bền và độ ổn định, nhôm khó có thể thay thế hoàn toàn đồng trong các lĩnh vực trọng yếu như trung tâm dữ liệu và xe năng lượng mới trong ngắn hạn.

SinaFinance gọi sự bùng nổ đồng thỏi thực chất là một “trò chơi ghế âm nhạc” dựa trên tâm lý thị trường. Khi âm nhạc dừng lại, người mua cuối cùng sẽ là người gánh rủi ro lớn nhất.

Câu chuyện này cho thấy nhiều nhà đầu tư vẫn mắc kẹt trong tư duy đơn giản “mua thấp, bán cao”, mà bỏ qua yếu tố quan trọng nhất của đầu tư: thanh khoản và cơ chế định giá minh bạch.

Theo số liệu của Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, quy mô ngành đồng của nước này lớn đến mức khó có thể so sánh với trào lưu bán lẻ thỏi đồng trên mạng. Năm 2024, sản lượng đồng tinh luyện của Trung Quốc đạt khoảng 13,64 triệu tấn, trong khi sản lượng vật liệu chế biến từ đồng lên tới 23,5 triệu tấn – đều đứng đầu thế giới.

SCMP nhận định, với một thị trường có quy mô hàng chục triệu tấn mỗi năm, cơ chế hình thành giá phải dựa trên chu kỳ kinh tế vĩ mô, cán cân cung - cầu toàn cầu và giao dịch kỳ hạn quy mô lớn. Trong bối cảnh đó, vài vạn thỏi đồng nặng 1kg được bán lẻ với giá vài trăm nhân dân tệ qua các buổi livestream rõ ràng không đủ sức tác động đến nền tảng định giá của toàn ngành.

Chính vì vậy, khi một nguyên liệu công nghiệp tiêu chuẩn bị “đóng gói” thành sản phẩm đầu tư bán lẻ và gắn kèm những kỳ vọng lợi nhuận thiếu cơ sở, nguy cơ đổ vỡ gần như là điều tất yếu. Cú “rơi tự do” của đồng thỏi không chỉ phản ánh một quyết định đầu tư sai lầm, mà còn là lời cảnh báo về cách tâm lý đám đông có thể bị dẫn dắt và khai thác trên thị trường.

Một sản phẩm được quảng bá là “cơ hội đầu tư dễ tiếp cận, lợi nhuận cao” nhưng không có hệ thống mua lại rõ ràng thì bản chất chỉ là đầu cơ rủi ro. Việc tích lũy tài sản bền vững không dựa vào may mắn ngắn hạn, mà dựa vào hiểu biết sâu sắc về giá trị và sự kiên định dài hạn, Sina Finance cảnh báo.

Thiên Ân

Link gốc