Quá trình chuyển đổi số quốc gia đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán và bảo hiểm, cả về công nghệ, tư duy quản trị đến cách thức khai thác dữ liệu và ra quyết định kinh doanh dựa trên dữ liệu thông minh.

AI và dữ liệu thông minh định hình năng lực cạnh tranh doanh nghiệp tài chính

Chia sẻ tại Hội thảo “Thúc đẩy cách mạng số trong doanh nghiệp bảo hiểm và chứng khoán với AI và dữ liệu thông minh” diễn ra ngày 17/10, bà Hoàng Hải Anh, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) cho hay, quá trình chuyển đổi số quốc gia đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán và bảo hiểm. Đó không chỉ là cuộc cách mạng về công nghệ, mà còn cả tư duy quản trị, trong cách thức khai thác dữ liệu và ra quyết định kinh doanh dựa trên dữ liệu thông minh.

Cũng trong thời điểm này, Chính phủ đã và đang ban hành nhiều chính sách quan trọng, trong đó có Chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và đặc biệt là Đề án Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đóng vai trò là “xương sống” của hạ tầng dữ liệu quốc gia.

“Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đang trở thành nền tảng dữ liệu tin cậy, góp phần tăng tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro trong toàn hệ sinh thái. Khi các tổ chức tài chính đầu tư mạnh vào AI và hạ tầng số, việc hoàn thiện hành lang pháp lý và chính sách hỗ trợ sẽ là bước đệm quan trọng để phát triển an toàn, bền vững”, bà Hải Anh nhấn mạnh.

Bà Hoàng Hải Anh dẫn báo cáo của Fintech Việt Nam 2024 – VAFI & EY cho hay, 60% tổ chức tài chính tại Việt Nam đã bắt đầu thử nghiệm hoặc triển khai AI trong một số khâu như: phân tích hành vi đầu tư và dự báo xu hướng thị trường; tự động hóa quy trình xử lý hồ sơ, xác thực, bồi thường bảo hiểm; quản trị rủi ro và cảnh báo sớm giao dịch bất thường; tối ưu hóa danh mục đầu tư và nhiều ứng dụng nội bộ khác theo đặc thù doanh nghiệp.

Theo lãnh đạo VASB, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, do Bộ Công an chủ trì triển khai, đang mở ra một nguồn dữ liệu tin cậy, thống nhất, giúp giảm thiểu gian lận, rủi ro và tăng tính minh bạch trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính – ngân hàng – chứng khoán – bảo hiểm. Đây là trụ cột của Đề án 06 về ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử giai đoạn 2022–2025, tầm nhìn 2030—đã được Thủ tướng phê duyệt, tạo hành lang pháp lý cho chia sẻ dữ liệu “đúng – đủ – kịp thời” giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp.

“Trong lĩnh vực chứng khoán và bảo hiểm, việc khai thác hợp pháp, có kiểm soát và an toàn cơ sở dữ liệu dân cư có thể giúp nâng cao độ chính xác trong định danh, xác thực khách hàng (eKYC); hỗ trợ xếp hạng tín nhiệm và quản lý rủi ro cá nhân; đồng thời tăng hiệu quả quản trị dữ liệu, giảm thiểu gian lận trong giao dịch, đầu tư và bồi thường bảo hiểm”, bà Hải Anh nói.

Theo báo cáo “Tổng quan thị trường Bảo hiểm Việt Nam năm 2024” của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường đạt 227.500 tỷ đồng, cho thấy quy mô và tốc độ phát triển nhanh chóng. Trong khi đó, ngành chứng khoán, với hơn 10,2 triệu tài khoản cá nhân, cũng đang đối mặt với yêu cầu xử lý dữ liệu khổng lồ.

Các chuyên gia nhận định, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng không chỉ mở ra cơ hội thu hút mạnh mẽ dòng vốn quốc tế, mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách về năng lực quản trị dữ liệu và hạ tầng số. Một hệ thống tài chính – chứng khoán hiện đại, minh bạch và được vận hành trên nền tảng AI cùng dữ liệu thông minh sẽ là điều kiện tiên quyết để Việt Nam nắm bắt “thời cơ vàng” này. Ứng dụng AI và dữ liệu thông minh trong tài chính, không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là đòn bẩy tỷ USD giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu, đồng thời nâng tầm vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trong thập kỷ mới.

Không cho “nợ” tuân thủ: Áp lực đảm bảo an toàn thông tin

Song hành cùng cơ hội là áp lực đảm bảo an toàn thông tin và ổn định hệ thống giao dịch – vấn đề đang trở nên ngày càng nóng bỏng, ông Ngô Tuấn Anh, Trưởng ban An ninh dữ liệu, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, cho biết thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ việc nghiêm trọng liên quan đến rò rỉ dữ liệu của các tổ chức lớn như CIC hay Vietnam Airlines.

Vị chuyên gia cũng nhấn mạnh, thời gian tới, các cơ quan quản lý sẽ không còn “nương tay” trong việc kiểm tra tuân thủ an toàn thông tin và an ninh mạng. Doanh nghiệp sẽ không được “nợ” tuân thủ, và nếu để xảy ra sự cố, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm trực tiếp.

“Ngày 13/10 vừa qua, Chính phủ ban hành kết luận về chuyển đổi số, yêu cầu các dự án công nghệ thông tin phải dành tối thiểu 15% tổng đầu tư cho an toàn, an ninh mạng, tăng từ mức 10% trước đây. Đây không phải là lựa chọn, mà là nghĩa vụ”, ông Tuấn Anh nói.

Từ góc nhìn quyền công dân, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Giám đốc Trung tâm huấn luyện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) cho biết: “Trước đây, bảo vệ dữ liệu cá nhân chỉ được coi là quyền phái sinh từ quyền riêng tư, nhưng nay đã trở thành một quyền công dân cốt lõi. Nếu không được bảo vệ, dữ liệu cá nhân sẽ trở thành sẽ trở thành “mỏ vàng” cho tội phạm mạng, kéo theo nguy cơ người dùng bị khai thác dữ liệu, xâm phạm đời tư và tài sản”

Ông Quân cho hay, trong lĩnh vực chứng khoán, dữ liệu tài chính là dữ liệu nhạy cảm nhất - từ giao dịch, biến động hay tăng trưởng tài sản. Nếu đối tượng tội phạm thu thập được sẽ có rất nhiều cách xâm phạm vào đời tư và tài sản, do đó nhu cầu bảo vệ là bắt buộc.

Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân chia sẻ về quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân

Từ góc nhìn quản trị, bà Phụng Vương, Giám đốc bảo vệ dữ liệu toàn cẩu Vinfast nhấn mạnh các doanh nghiệp Việt nên áp dụng cách tiếp cận “data privacy by design”, tức là đặt yếu tố bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư cá nhân của người dùng ngay từ giai đoạn xây dựng sản phẩm, thay vì đợi dịch vụ được triển khai ở quy mô lớn mới triển khai bảo vệ dữ liệu

Link gốc