Xung đột lan rộng tại Trung Đông đang tái kích hoạt trạng thái “risk-off” trên thị trường tài chính toàn cầu, giúp đồng USD tái khẳng định vai trò tài sản trú ẩn chủ đạo. Trong khi đó, đồng yên Nhật và euro đối mặt áp lực kép từ cú sốc giá năng lượng và những ràng buộc chính sách tiền tệ.
USD tái khẳng định vị thế tài sản trú ẩn
Đà tăng mạnh của đồng USD sau các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran đã củng cố niềm tin của giới đầu tư rằng “đồng bạc xanh” vẫn giữ vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính toàn cầu mỗi khi rủi ro địa chính trị bùng phát.
Chỉ số Dollar Index tăng gần 1% trong phiên gần nhất, ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong vòng 7 tháng. Diễn biến này cho thấy dòng vốn đang quay lại với tài sản an toàn, đặc biệt là trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Ông Eric Theoret, chiến lược gia ngoại hối tại Scotiabank, nhận định: “Hôm nay có thể xem là một phiên điển hình của trạng thái ‘risk-off’ xét từ góc độ đồng USD”. Theo ông, khi nhà đầu tư tìm cách giảm rủi ro với quy mô lớn, “thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ gần như là nơi duy nhất có thể hấp thụ dòng tiền đó”.
Đáng chú ý, lợi thế của USD không chỉ nằm ở yếu tố tâm lý trú ẩn, mà còn ở cấu trúc thị trường. Mỹ sở hữu thị trường trái phiếu có độ sâu và thanh khoản vượt trội, cho phép hấp thụ các dòng vốn quy mô lớn trong thời kỳ biến động.
Khi dòng tiền toàn cầu đổ vào trái phiếu Kho bạc, nhu cầu nắm giữ USD tăng theo, qua đó củng cố sức mạnh của đồng tiền này.
Diễn biến hiện tại cũng đánh dấu sự đảo chiều so với năm 2025, khi USD không thể tận dụng vai trò trú ẩn trong đợt bán tháo toàn cầu do chính sách thuế quan của Mỹ gây ra.
Khi đó, rủi ro xuất phát từ chính Washington khiến niềm tin vào USD bị lung lay. Ngược lại, trong bối cảnh hiện nay, bất ổn đến từ bên ngoài nước Mỹ, qua đó giúp USD lấy lại vai trò truyền thống.
Một yếu tố mang tính cấu trúc khác là vị thế năng lượng. Mỹ hiện là nước xuất khẩu ròng năng lượng, trong khi châu Âu và Nhật Bản vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Khi giá dầu tăng do nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, cán cân thương mại của Mỹ ít bị tổn thương hơn, thậm chí có thể cải thiện tương đối. Điều này giúp USD có lợi thế so sánh trong giai đoạn giá năng lượng leo thang.
Đồng thời, kỳ vọng chính sách tiền tệ cũng đang điều chỉnh theo hướng hỗ trợ USD. Lo ngại lạm phát quay trở lại do giá dầu tăng khiến thị trường lùi thời điểm Fed cắt giảm lãi suất từ tháng 7 sang tháng 9, theo định giá hợp đồng tương lai lãi suất Fed funds.
Khi mặt bằng lãi suất của Mỹ được duy trì ở mức cao lâu hơn, chênh lệch lợi suất giữa Mỹ và các nền kinh tế phát triển khác tiếp tục nghiêng về phía USD.
Tuy nhiên, triển vọng này không hoàn toàn một chiều. Đại diện Macro Hive cảnh báo: “Nếu giá dầu tiếp tục tăng và khẩu vị rủi ro suy giảm, USD sẽ tiếp tục được hỗ trợ”. Ngược lại, khi dầu hạ nhiệt, các tài sản trú ẩn truyền thống như franc Thụy Sĩ hoặc yên Nhật có thể lấy lại sức hút.
Yên và Euro chịu áp lực kép
Trái ngược với USD, đồng yên và euro đang chịu sức ép từ hai hướng: cú sốc năng lượng và ràng buộc chính sách tiền tệ.
Thứ nhất là cú sốc giá dầu. Châu Âu và Nhật Bản đều phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu năng lượng. Khi giá dầu tăng, chi phí nhập khẩu leo thang làm xấu đi cán cân vãng lai, gia tăng lạm phát nhập khẩu và tạo áp lực giảm giá lên đồng nội tệ.
Ông Rodrigo Catril, chiến lược gia tiền tệ tại National Australia Bank, nhận định: “Châu Âu và Nhật Bản nổi bật trong nhóm các nền kinh tế lớn vì vẫn có nhu cầu nhập khẩu năng lượng rất lớn”.
Theo ông, lịch sử cho thấy các đồng tiền như yên và euro thường gặp khó khăn trong môi trường giá năng lượng tăng cao.
Thực tế, đồng euro đã có thời điểm giảm hơn 1% trước khi ổn định trở lại, giao dịch quanh mức 1,1695 USD. Đồng yên cũng biến động mạnh, dù có phiên tăng nhẹ lên khoảng 157,2 yên/USD sau khi giảm sâu trước đó.
Áp lực thứ hai đến từ chính sách tiền tệ. Tại Nhật Bản, lãi suất vẫn ở mức thấp so với Mỹ, khiến chênh lệch lợi suất tiếp tục bất lợi cho đồng yên. Dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã có những bước điều chỉnh, dư địa thắt chặt vẫn hạn chế trong bối cảnh kinh tế nội địa còn mong manh.
Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết khả năng can thiệp thị trường ngoại hối vẫn là một lựa chọn nhằm bảo vệ đồng yên, đồng thời nhấn mạnh giới chức đang theo dõi thị trường với “cảm giác cấp bách đặc biệt cao”.
Dù vậy, giới phân tích nhận định các can thiệp hành chính chỉ có thể làm chậm đà suy yếu, thay vì đảo chiều xu hướng nếu chênh lệch lãi suất và dòng vốn toàn cầu tiếp tục nghiêng về phía USD.
Đối với khu vực đồng euro, Ngân hàng Trung ương châu Âu cũng đứng trước bài toán khó. Giá năng lượng tăng có thể làm lạm phát quay trở lại, nhưng tăng lãi suất quá mạnh lại gây rủi ro cho tăng trưởng vốn đã mong manh. Sự giằng co này khiến euro thiếu động lực tăng giá bền vững.
Theo ông John Velis, chiến lược gia vĩ mô khu vực châu Mỹ tại BNY, diễn biến mới tại Trung Đông một lần nữa cho thấy vai trò trung tâm của USD trong hệ thống tài chính toàn cầu.
“Các cuộc khủng hoảng địa chính trị quốc tế đến từ ngoài Mỹ sẽ khiến vai trò trú ẩn của USD được duy trì”, ông cho biết, đồng thời khẳng định đồng bạc xanh có khả năng thu hút dòng vốn trú ẩn nhờ lợi thế thanh khoản, quy mô thị trường và vị thế năng lượng.
Tuy nhiên, xu hướng sắp tới sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến giá dầu và mức độ leo thang của xung đột.
Theo các chuyên gia, nếu căng thẳng kéo dài và giá năng lượng duy trì ở mức cao, USD có thể tiếp tục củng cố vị thế. Ngược lại, khi rủi ro địa chính trị hạ nhiệt, cán cân tiền tệ toàn cầu có thể tái cân bằng.
Thanh Trúc
